Otwórz menu

Emocje – Twoi wewnętrzni doradcy

Dodaj nagłówek (1)

Wprowadzenie do świata emocji

Emocje to coś więcej niż chwilowe uczucia. To złożone stany psychiczne, które wpływają na nasze decyzje, zachowania i relacje. Choć bywają nieprzewidywalne i intensywne, niosą w sobie cenną informację o tym, co dzieje się w nas i wokół nas. W tym artykule zapraszamy Cię do odkrycia, czym naprawdę są emocje, jak działają i dlaczego warto się ich nie bać, lecz ich słuchać.


Czym są emocje?

Emocje to złożone reakcje psychofizjologiczne obejmujące:

  • subiektywne odczucia (np. smutek, radość, strach),
  • zmiany fizjologiczne (przyspieszone bicie serca, napięcie mięśni),
  • ekspresję zewnętrzną (mimika, ton głosu, gesty).

Stanowią odpowiedź organizmu na bodźce wewnętrzne i zewnętrzne. Dzięki nim możemy lepiej rozumieć nasze potrzeby, reagować na zagrożenia i budować relacje z innymi.


Podstawowe emocje – uniwersalny język ludzkości

Psycholog Paul Ekman wyróżnił sześć podstawowych emocji, które są wspólne dla ludzi na całym świecie, niezależnie od kultury:

  • radość,
  • smutek,
  • strach,
  • złość,
  • zaskoczenie,
  • wstręt.

To właśnie tym emocjom poświęcimy całą serię artykułów, pomagając Ci je rozpoznawać, rozumieć i regulować.


Dlaczego emocje są ważne?

Emocje to nasi wewnętrzni doradcy. Informują nas o:

  • zagrożeniu (np. strach chroni nas przed niebezpieczeństwem),
  • stracie (smutek pozwala zatrzymać się i przeżyć żałobę),
  • naruszeniu granic (złość daje siłę do obrony siebie),
  • możliwościach (radość motywuje i otwiera na kontakt).

Choć emocje są uniwersalne, sposób ich wyrażania może zależeć od kultury i wychowania. Dlatego warto rozwijać umiejętność ich świadomego odczytywania.


Jak powstają emocje? – Mózg i ciało w akcji

Układ limbiczny odgrywa kluczową rolę w przetwarzaniu emocji. Szczególnie istotne są:

  • ciało migdałowate – aktywne przy lęku i zagrożeniu,
  • kora przedczołowa – wspiera refleksję i ocenę sytuacji,
  • układ nagrody (np. prążkowie brzuszne) – związany z pozytywnymi emocjami.

Objawy fizjologiczne to np.:

  • napięcie mięśni, szybszy oddech i tętno (strach),
  • zaciskanie szczęk (złość),
  • rozluźnienie, uśmiech (radość).

Ważną rolę odgrywają także hormony i neuroprzekaźniki:

  • kortyzol i adrenalina (reakcja stresowa),
  • dopamina i endorfiny (przyjemność, nagroda).

Emocje – sprzymierzeńcy przetrwania

Wszystkie emocje pełnią funkcje adaptacyjne. To one umożliwiły naszym przodkom przeżycie:

  • strach mobilizuje do ucieczki lub walki,
  • wstręt chroni przed zatruciem,
  • złość pomaga postawić granice,
  • radość buduje więzi i wspiera eksplorację,
  • zaskoczenie pozwala szybko ocenić nowe sytuacje.

Ewolucyjnie emocje rozwijały się miliony lat – są szybsze niż myślenie i ułatwiają zapamiętywanie ważnych wydarzeń.


Czy emocje pomagają, czy przeszkadzają?

Emocje wpływają na podejmowanie decyzji, często poza naszą świadomością. Mogą wspierać intuicję, ale też zaburzać osąd – np. lęk może wyolbrzymiać ryzyko.

Badania pokazują, że procesy emocjonalne i poznawcze są ze sobą ściśle powiązane. Myśli wpływają na emocje, a emocje – na sposób myślenia, zapamiętywania i działania.

Najlepszym rozwiązaniem jest synergia emocji i rozumu – ani tłumienie, ani całkowite podporządkowanie się emocjom nie sprzyja dobrostanowi.


Gdy emocje stają się trudne

Emocje stają się problematyczne, gdy:

  • są zbyt intensywne,
  • trwają zbyt długo,
  • są nieadekwatne do sytuacji.

Może to prowadzić do zaburzeń emocjonalnych, takich jak:

  • lęki,
  • depresja,
  • napady złości,
  • zaburzenia obsesyjno-kompulsywne.

Chroniczny stres może skutkować bezsennością, osłabieniem odporności, a nawet chorobami serca. Silne emocje mogą się także objawiać w ciele jako bóle czy napięcia.


Czy można nauczyć się regulować emocje?

Choć nie zawsze mamy wpływ na to, co czujemy, mamy wpływ na to, jak sobie z tym radzimy. To właśnie nazywamy regulacją emocji.

Poznane i przebadane strategie to:

  • unikanie lub modyfikacja sytuacji,
  • odwracanie uwagi (np. relaksacja, zajęcie się czymś innym),
  • przewartościowanie (zmiana interpretacji sytuacji),
  • tłumienie ekspresji (stosowane krótkoterminowo),
  • rozwijanie inteligencji emocjonalnej – przez samoobserwację, medytację, psychoterapię.

Podsumowanie i zaproszenie

Emocje są naturalną częścią naszego życia. Nie są ani dobre, ani złe – są potrzebne. Ich rozumienie i akceptacja to pierwszy krok do dobrostanu. W kolejnych artykułach przyjrzymy się każdej z emocji osobno – zaczniemy od strachu, który często bywa najbardziej mylący.

Autorka: Joanna Ziętek i AI.

Niniejszy artykuł jest wstępem do wiedzy o emocjach. Jeśli chcesz lepiej rozumieć swoje emocje, zyskać narzędzia do radzenia sobie z nimi lub po prostu porozmawiać – zapraszamy Cię do kontaktu.

Źródła:

  • Okon-Singer et al. (2015), The neurobiology of emotion–cognition interactions, Frontiers in Psychology
  • Fredrickson, B.L. (2015), cyt. w NIH News in Health
  • Paul Ekman Group (2023), What are the six basic emotions?
  • Davidson, R.J., cyt. w NIH News in Health
  • WHO (2021), dane epidemiologiczne

32c152691538dfa9fae43f862f235dc9
Jesteśmy
od 2017 roku
fc80d3c399fabde50155546428b4511a
Zaufało nam
ponad 900 osób
ec3a8d858200fdfaa3f6c34f62480718
Psycholodzy i Psychoterapeuci
z uznanych szkół

Kontakt

Masz pytania, chcesz umówić się na spotkanie lub dowiedzieć się więcej?
Skontaktuj się z nami – razem znajdziemy najlepszą drogę wsparcia.

marker

Partyzantów 1/2/lok. 117 i 102,
10-522 Olsztyn

phone

+48 510 775 567

email
Wróć do góry
Zamknij menu logo white